Hoe de calculator werkt

Wat is terugverdientijd?

Terugverdientijd is eigenlijk een simpele vraag: hoeveel jaar duurt het tot je jaarlijkse besparing de investering heeft ingehaald? Je investeert eenmalig een bedrag (voor zonnepanelen, een batterij of een warmtepomp) en elk jaar bespaar je daarna op je energierekening. Deel de investering door de jaarlijkse besparing en je hebt de terugverdientijd.

Wat dit model bijzonder maakt, is dat we rekenen met de wereld ná 1 januari 2027. Op die datum verdwijnt de salderingsregeling. Veel andere rekentools gaan er (soms onbewust) nog van uit dat je teruggeleverde stroom kunt wegstrepen tegen later afgenomen stroom. Dat klopt voor 2026, maar daarna niet meer. Omdat een installatie 20 tot 25 jaar meegaat, speelt die post-2027 wereld verreweg het grootste deel van je terugverdienperiode. Dat is waarom we hem modelleren.

Wat rekent de calculator uit?

De calculator vergelijkt je huidige energiekosten met een nieuwe situatie waarin je zonnepanelen, een thuisbatterij, een warmtepomp of een combinatie daarvan gebruikt. De uitkomst is geen offerte, maar een eerste rekenschets: investering, jaarlijkse besparing en terugverdientijd.

De berekening gebruikt jouw invoer voor verbruik, systeemgrootte, dakrichting, batterijcapaciteit, COP en investeringskosten. Waar je niets aanpast, gebruiken we vaste uitgangspunten. Die staan hieronder expliciet genoemd, zodat je ziet welke aannames in de uitkomst zitten.

Zonnepanelen

De jaaropbrengst berekenen we op basis van het geïnstalleerde piekvermogen in kWp. Als basisopbrengst rekenen we met 875 kWh per kWp per jaar. Die opbrengst corrigeren we voor dakoriëntatie:

• Zuid: 100%
• Oost/west: 85%
• Plat dak: 90%
• Onbekend: 90%

Van de totale jaaropbrengst neemt het model 30% als basis zelfverbruik: het deel dat je direct op het moment van opwekken zelf gebruikt. Dit percentage past bij een huishouden zonder extra sturing. Met een warmtepomp, elektrische auto, thuiswerken of thuisbatterij kan dat percentage oplopen.

Stroom die je niet direct verbruikt, lever je terug aan het net. Daarvoor ontvang je een terugleververgoeding van standaard €0,06 per kWh. Dat is een gangbaar tarief voor de post-2027 situatie. Je eigen contract kan afwijken.

De jaarlijkse besparing van zonnepanelen bestaat uit twee delen: de waarde van het zelfverbruik (tegen de volledige stroomprijs) plus de opbrengst van de teruglevering (tegen de terugleververgoeding).

Thuisbatterij

Een batterij wekt geen energie op; hij verschuift energie in de tijd. Het model berekent per dag hoeveel zonnestroom er overblijft na direct zelfverbruik. Dat dagelijkse overschot kan de batterij opslaan, tot maximaal de batterijcapaciteit én maximaal wat je later die dag nog nodig hebt. We rekenen met 300 zonnedagen per jaar.

De extra zelfverbruik die de batterij oplevert, is de som van de dagelijkse verschuivingen over het jaar. De financiële waarde van elke verschoven kWh is de volledige stroomprijs: de batterij vermijdt inkoop van stroom die je anders 's avonds van het net zou halen. Dat is aanzienlijk meer dan de terugleververgoeding, en precies het verschil dat een batterij financieel interessant maakt na 2027.

Een grotere batterij levert niet automatisch meer op. Als je dagelijkse overschot klein is, of je avondvraag snel gevuld is, staat een grote batterij regelmatig half leeg. Het model houdt hiermee rekening door de dagelijkse opslag te begrenzen op wat realistisch nuttig is.

Warmtepomp

De warmtevraag berekenen we vanuit het gasverbruik: 1 m³ gas staat voor 9,77 kWh warmte. Dat deel je door de COP, de verhouding tussen geleverde warmte en verbruikte stroom. Een COP van 4 betekent dat 1 kWh stroom 4 kWh warmte oplevert. De extra stroomvraag van de warmtepomp is dus: gasverbruik × 9,77 ÷ COP.

Die extra stroomvraag telt het model op bij het totale stroomverbruik van het huishouden. Dat verhoogt het directe zelfverbruik van eventuele zonnepanelen: er is meer vraag overdag, dus een groter deel van de zonnestroom wordt direct benut. Een warmtepomp en zonnepanelen versterken elkaar daardoor in de berekening.

De besparing van de warmtepomp is het verschil tussen de oude gaskosten en de nieuwe stroomkosten. Bij een hybride warmtepomp neemt de gasbesparing een kleiner aandeel voor zijn rekening en blijft een deel van het gasverbruik over.

Combinatie

Via de checkboxes in de calculator bepaal je welke componenten actief zijn. De totale investering is de som van de aanschafkosten van de actieve componenten. De jaarlijkse besparing is het verschil tussen de baseline energiekosten (je huidige situatie zonder aanpassingen) en de nieuwe energiekosten na installatie, inclusief de teruglevering als inkomstenbron.

In de combinatieberekening werken de componenten samen: de warmtepomp verhoogt de stroomvraag, waardoor zonnepanelen meer zelfverbruik realiseren. De batterij verplaatst het resterende overschot naar later op de dag. De terugverdientijd geldt dan voor het gehele systeem: gecombineerde investering gedeeld door gecombineerde jaarlijkse besparing.

Vaste aannames

De calculator gebruikt standaard deze waarden. Je kunt een deel daarvan in de calculator zelf aanpassen; andere waarden zijn modelaannames voor deze eerste versie.

• Stroomprijs: €0,30 per kWh.
• Gasprijs: €1,05 per m³.
• Terugleververgoeding: €0,06 per teruggeleverde kWh.
• Basis zelfverbruik zonnepanelen: 30% van de jaarproductie.
• Productie zonnepanelen: 875 kWh per kWp per jaar, daarna gecorrigeerd voor dakoriëntatie.
• Zonnedagen voor de batterijberekening: 300 dagen per jaar.
• Warmte-inhoud gas: 1 m³ gas staat in het model voor 9,77 kWh warmte.

Gebruikte data en API's

We willen zichtbaar maken welke publieke data onder de site ligt. Sommige bronnen worden direct gebruikt in berekeningen of gemeente-pagina's. Andere bronnen gebruiken we als publieke referentie voor context, tarieven of regelgeving.

• PVGIS PVcalc API: voor zonneopbrengst per gemeente. We halen per locatie de jaaropbrengst in kWh per kWp, de maandopbrengst en de instraling op. De gemeente-pagina's gebruiken deze opgeslagen PVGIS-data voor lokale grafieken en opbrengstschattingen. Bron: PVGIS PVcalc van het Joint Research Centre (JRC) van de Europese Commissie.
• OpenDataSoft georef Netherlands gemeente dataset: voor Nederlandse gemeenten, provincies en coördinaten. Die coördinaten gebruiken we als basis om per gemeente PVGIS-data op te halen. Bron: OpenDataSoft georef-netherlands-gemeente.
• CBS / PDOK WFS gemeentegrenzen: voor de gemeentegrenzen op lokale zonnepanelenpagina's. We slaan vereenvoudigde GeoJSON op, zodat de kaart licht blijft. Bron: CBS Wijken en Buurten via PDOK WFS.
• OpenStreetMap en OpenTopoMap: voor kaarttegels en kaartattributie op gemeente-pagina's. Bron: OpenStreetMap en OpenTopoMap.
• Rijksoverheid: voor publieke uitleg over het einde van de salderingsregeling per 1 januari 2027. Bron: Rijksoverheid over salderen.
• Milieu Centraal: als publieke referentie voor ordegroottes rond zonnepanelen, thuisbatterijen, warmtepompen, eigen verbruik en energieprijzen. De calculator gebruikt eigen vaste standaardwaarden, maar de gidsen verwijzen naar Milieu Centraal voor bredere context. Bron: Milieu Centraal.
• KNMI: nog niet als live API in de calculator, maar wel een logische publieke bron voor Nederlandse klimaat- en zongegevens. We nemen KNMI alvast op als bron die we willen gebruiken wanneer het model verder richting lokale klimaatnormalen, zonuren of weerjaren wordt uitgebreid. Bron: KNMI klimatologie.

Daarnaast gebruiken we tooling om gemeentebeschrijvingen te schrijven en te controleren. Dat is geen rekenbron voor de terugverdientijd. De cijfers op gemeente-pagina's komen uit de opgeslagen PVGIS-, gemeente- en kaartdata; de calculator rekent met de aannames en invoer hierboven.

Live berekend of vooraf opgeslagen?

De calculator zelf rekent live met jouw invoer. Als je systeemgrootte, dakrichting, batterijcapaciteit, COP of investering aanpast, verandert de uitkomst meteen op basis van het model.

De gemeente-pagina's werken anders. Daarvoor halen we periodiek openbare data op en slaan die op in de database: gemeentegegevens, coördinaten, PVGIS-opbrengsten en kaartgrenzen. Zo hoeven bezoekers niet bij elke paginaweergave meerdere externe API's aan te roepen.

Wat we (nog) niet meenemen

Dit model is bedoeld voor een eerste indruk, niet als vervanging van een offerte. Er zijn factoren die we bewust buiten beschouwing laten:

• Paneel-degradatie: zonnepanelen leveren elk jaar iets minder op, gemiddeld zo'n 0,5% per jaar. Over 25 jaar tikt dat aan, maar voor de terugverdientijd maakt het beperkt verschil.
• Omvormer-vervanging: een centrale omvormer gaat gemiddeld 10 tot 15 jaar mee. Rond jaar 12 kun je rekenen op een extra kostenpost van enkele honderden tot een paar duizend euro.
• Terugleverkosten: veel energieleveranciers rekenen kosten voor teruglevering. Die verschillen sterk per contract en kunnen de netto opbrengst van teruglevering fors verlagen.
• Dynamische contracten: bij een dynamisch contract fluctueert de stroomprijs per uur. Dat kan de business case voor een batterij of warmtepomp flink verbeteren, maar ook minder voorspelbaar maken.
• Isolatie-effecten op de COP: een slecht geïsoleerde woning dwingt de warmtepomp op hogere aanvoertemperaturen te werken, wat de COP verlaagt. Het model rekent met de door jou ingevoerde COP; controleer of die realistisch is voor jouw woningsituatie.
• Schaduw, hellingshoek en exacte dakvlakken: de calculator werkt nu met dakoriëntatie en een basisopbrengst, niet met een volledig dakontwerp.
• Uurprofielen: de batterij- en zelfverbruikberekening is bewust eenvoudig. We rekenen niet met kwartierdata, weersverwachting, dynamische uurprijzen of slimme aansturing per apparaat.

Terug naar de calculator